"Want wat wy behoren te doen, dat mogen (= kunnen) wy doen."
– D.V. Coornhert

"Tijdens de opstand verjaagt het volk de katholieke geestelijkheid"
"Onschuldige Christenen worden vervolgd"
"Corrupte machthebbers en de Spaanse inquisitie bedrijven moord"
"Luther onthult het bedrog van de katholieke geestelijkheid"
"Onwetendheid verhult dat de vrede slechts schijn is"
"Bedrog leidt het volk naar de ondergang"
"Huichelarij komt in de plaats van vroomheid"
"Sex en alcohol smoren alle vroomheid"
"Rijkdom brengt seks en alcohol in het klooster"
"Rijkdom en macht doen hun intrede in de wereld"
"Van hoog tot laag wordt de mens beloond voor zijn deugdzaamheid"

Coornhert in beeld

Coornhert is op een breed terrein actief geweest. Hij begint als graveur wanneer hij zich 17-jarig, jonggehuwd in 1539 te Haarlem vestigt. Maar ook tijdens zijn ballingschap (1568-1576) en daarna blijft hij actief als graveur. Het grafisch werk is zijn broodwinning, maar ook een middel om zijn opvattingen over godsdienst en politiek uit te dragen. De prenten zijn complex, sterk allegorisch, soms bijbels didactisch, soms verwijzend naar historische of actuele gebeurtenissen. Coornhert werkt samen met tal van kunstenaars, met name Maarten van Heemskerck, Adriaan de Weert, Willem Thibaut. Beroemde leerlingen van hem zijn Philip Galle en Hendrick Goltzius.

In 1990 is in Gouda ter gelegenheid van de 400ste sterfdag van Coornhert een deel van zijn grafisch werk tentoongesteld. De catalogus is samengesteld door Ilja M. VeldmanDe wereld tussen Goed en Kwaad. Late prenten van Coornhert (SDU uitgeverij: ’s-Gravenhage 1990).

In het Noord-Hollands Archief te Haarlem is vanaf 13 april 2018 grafisch werk van Coornhert te zien in een tentoonstelling van originele houtdrukken, etsen en gravures die het archief beheert.  Via de beeldbank van het Noord-Hollands archief krijgt u toegang tot grafisch werk van Coornhert: 

Veel werk van Coornhert is aanwezig in het Rijksmuseum Amsterdam en te zien op de website 'Rijksstudio' van het museum en daar in hoge resolutie te bekijken of te downloaden:  

Het is de bedoeling het grafisch werk van Coornhert vanuit de website van de Coornhertstichting beter te ontsluiten, met name ook zijn prentseries aaneensluitend te presenteren.

Hieronder vindt u enkele portretten van Coornhert en een kleine selectie uit Coornherts grafisch werk. Klik op een afbeelding om deze uitvergroot te tonen.

 


 In de slider bovenaan deze pagina: D.V. Coornhert naar Adriaan de Weert, twaalf prenten uit de serie 'Ontaarding van de katholieke geestelijkheid' oftewel 'De achtergronden van de opstand en de beeldenstorm'.

D.V. Coornhert, door Hendrick Goltzius.
D.V. Coornhert, door Hendrick Goltzius.
D.V. Coornhert, door Jan Lamsvelt.
D.V. Coornhert, door Jan Lamsvelt.
D.V. Coornhert, door Theodor Matham.
D.V. Coornhert, door Theodor Matham.
D.V. Coornhert, door Franciscus van der Steen, naar Hendrick Goltzius, 1662.
D.V. Coornhert, door Franciscus van der Steen, naar Hendrick Goltzius, 1662.
D.V. Coornhert, door Hendrick Goltzius.
D.V. Coornhert, door Hendrick Goltzius.
D.V. Coornhert, door Jan Harmensz. Muller.
D.V. Coornhert, door Jan Harmensz. Muller.
D.V. Coornhert, door Cornelis Cornelisz. van Haarlem.
D.V. Coornhert, door Cornelis Cornelisz. van Haarlem.
- Zittend naakt uit de Sixtijnse kapel -
- Zittend naakt uit de Sixtijnse kapel -
Zittende naakte jongeman, van voren gezien, met hoorn van overvloed. Uit serie van 9 (20) prenten met Michelangelos naakten in de Sixtijnse kapel: Michelangelos ignudi uit de Sixtijnse kapel.
- Dwaasheid van lust -
- Dwaasheid van lust -
Een zot omarmt de naakte Lust (Venus?), onbewust van het feit dat de vrouw, met de hulp van Cupido, een dolk in zijn rug plant. De prent heeft een Latijns onderschrift dat waarschuwt voor de gevaren van zinnelijke begeerte.
- Dwaasheid van tweedracht -
- Dwaasheid van tweedracht -
Een zot in Romeinse wapenrusting leunt tegen een nis. Hij houdt een brandend menselijk hart vast. In de vlammen zijn twee mannen in een gevecht verwikkeld. De prent heeft een Latijns onderschrift dat waarschuwt voor de gevaren van zinnelijke begeerte.
- Haarlemse burgerij smeekt de prins van Oranje om hulp, ca. 1577-1579 -
- Haarlemse burgerij smeekt de prins van Oranje om hulp, ca. 1577-1579 -
Allegorische voorstelling waarin de burgerij van Haarlem de prins van Oranje om hulp smeekt, ca. 1577-1579.
- Niet elke leegloper heeft geluk / Fortuin en waeckt niet voor alle slapers -
- Niet elke leegloper heeft geluk / Fortuin en waeckt niet voor alle slapers -
Allegorie op het Fortuin en de Waakzaamheid: een naakte vrouw staat in een zeilbootje en haalt een net op met verschillende schatten. In het bootje ligt een man te slapen, die zodoende zijn fortuin misloopt. De prent heeft een Nederlands onderschrift en is deel van een zesdelige serie van spreekwoorden over Fortuna.
- Verovering van Rome, 1527 -
- Verovering van Rome, 1527 -
De dood van Karel van Bourbon tijdens de verovering van Rome, 6 mei 1527. Onderschriften in twee regels Latijn, vier regels Spaans en vier regels Frans. Uit de twaalfdelige serie: Triomfen van Karel V.
- De valse waan ru´neert de wereld: De waarheid verborgen door leugen -
- De valse waan ru´neert de wereld: De waarheid verborgen door leugen -
De personificatie Dwaze Wereld (Stultus mundanus), geholpen door Verkeerde Overtuiging (Opinio) en de schaduwfiguur Leugen (Mendacium) bedekken de personificatie Waarheid (Veritas) met een doek. Waarheid is al geboeid en Leugen zet haar een masker op. De prent heeft een Latijns en een Nederlands onderschrift en is deel van een vierdelige serie met als onderwerp hoe verkeerde overtuiging de wereld te gronde richt.
- Dood van de zonde brengt een nieuw mens tot leven -
- Dood van de zonde brengt een nieuw mens tot leven -
De personificatie van de Dood houdt een mensenhart in zijn rechterhand. In zijn linkerhand heeft hij een speer waarmee hij het hart wilt doorboren. De prent heeft een Latijns onderschrift en maakt deel uit van een veertiendelige serie (Jakobs ladder of de allegorie van de weg naar eeuwige zaligheid) met als onderwerp de manier om eeuwige zaligheid te bereiken.
- Zelfkennis inspireert het geweten met afschuw -
- Zelfkennis inspireert het geweten met afschuw -
De naakte mens kijkt in een spiegel. De roede in zijn handen verwijst naar de afschuw die met zelfkennis komt. De prent heeft een Latijns onderschrift en maakt deel uit van een veertiendelige serie (Jakobs ladder of de allegorie van de weg naar eeuwige zaligheid) met als onderwerp de manier om eeuwige zaligheid te bereiken.
Logo Coornhert Stichting footer