Publicaties & projecten

Van en over Coornhert
Van en over anderen
Werk in uitvoering


Van en over Coornhert

a. Oorspronkelijke teksten

In 1630 zijn de verzamelde werken van Coornhert uitgegeven (Wercken, in 3 dikke delen door Jacob Aertsz. Colom). De afgelopen jaren zijn de volledige Wercken gedigitaliseerd, alsook een aantal teksten Coornhert die daar niet in zijn opgenomen. Al deze teksten zullen binnenkort als online image beschikbaar zijn.

Omdat de oorspronkelijke uitgaves uit de 16e en 17e eeuw voor de meeste mensen moeilijk te lezen zijn (o.a. door het gotische schrift), is een heel groot deel van de teksten ook getranscribeerd. Het mooie daarvan is dat ook dat de teksten zo doorzoekbaar worden.

Een deel van de gedigitaliseerde teksten is nu al te vinden op de website van dbnl - daar vind je ook een lijst met biografische werken over Coornhert. Daarnaast is nu al een beknopte en uitgebreide inhoudsopgave van de Wercken beschikbaar, evenals een selectie van biografisch materiaal uit de Wercken.

(Dit omvangrijke project is uitgevoerd door de Coornhert Stichting, i.s.m. het Digitaal Productiecentrum van de Universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam,Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren (dbnl) en de Koninklijke Bibliotheek.)

b. Vertalingen

De afgelopen 15 jaar zijn onder auspiciën van de Stichting een aantal sleutelteksten van Coornhert vertaald in hedendaags Nederlands, sommige ook in het Engels.

  • Coornhert in het klein. Korte teksten over deugd, onwetendheid en volmaakbaarheid (vert. R.S. Buys) 
  • Politieke geschriften. Opstand en Religievrede (vert. J. Gruppelaar) 
  • Synode over de gewetensvrijheid. Een nauwgezet onderzoek in de vergadering gehouden in het jaar 1582 te Vrijburgh (vert. J. Gruppelaar, J.C. Bedaux, G. Verwey) 
  • Synod on the Freedom of Conscience. A Thorough Examination during the Gathering Held in the Year 1582 in the city of Freetown (vert. G. Voogt) 
  • Zedekunst, dat is wellevenskunste (vert. J. Gruppelaar) 
  • Ethics: The Art of Living Well (vert. van Zedekunst, door G. Voogt) 

c. Over Coornhert

Met steun van de Stichting zijn verschillende publicaties over Coornhert verschenen:

  • R.S. Buys, De kunst van het weldenken. Lekenfilosofie en volkstalig rationalisme in de Nederlanden (1550–1600) 
  • J. Gruppelaar, G. Verwey (red.), D.V. Coornhert (1522–1590): polemist en vredezoeker. Bijdragen tot plaatsbepaling en herwaardering 
  • J. Gruppelaar, J. Pieters (red.), 'Un certain Holandois'. Coornhert en de vragen van zijn tijd
  • R.S. Buys, Sparks of Reason: Vernacular Rationalism in the Low Countries, 1550–1670

Klik hier voor een uitgebreide lijst van publicaties over Coornhert

Momenteel wordt gewerkt aan een reeks studies over de receptie en invloed van Coornhert. In voorbereiding zijn:

  • Coornhert en Spinoza (Kees Schuyt)
  • Coornhert en Duifhuis (Mirjam van Veen)
  • De receptiegeschiedenis van Coornhert (Gerrit Voogt)

Van en over anderen

De Stichting richt zich ook op andere ‘vrijdenkers’ die zich niet zomaar voegden naar wat overheid, godsdienst of maatschappij mensen voorschreef.

a. Primaire teksten

  • Johannes Uytenbogaert, Noodighe ontschuldiginghe (1616) – download pdf
  • Simon Episcopius, Vrye Godes-dienst (1627) – download pdf
  • Boudewijn van Rees, Cornelius Rogge, Pleidooien voor verdraagzaamheid. Boudewijn van Rees en Cornelius Rogge over de vrijheid van godsdienst (1789) (ed. S. Vuyk & J. Gruppelaar)
  • Gerard Zerbolt van Zutphen, Geestelijke opklimmingen. Een gids voor de geestelijke weg uit de vroege Moderne Devotie (vert. R.Th.M. van Dijk O.Carm.) - Open Acces library: download book
  • Jan Konijnenburg, Een visioen van vrijheid: Mémoire sur la liberté des cultes (1827); Proeve eener Verhandeling over den slaavenhandel (1790) (vert. S. Vuyk)
  • Allard Pierson, Tussen religieus gevoel en kritisch denken. Vijf Franse preken (vert. J. Trapman)

In voorbereiding zijn o.a:

  • David Joris, Christelycke waerschouwinghe aen allen regenten unde overicheden hooch unde nederen standts: dat men niemant om sijn Gheloof en behoort te beleydighen, te vervolghen, veele min te dooden (...), 1554
  • Caspar Coolhaes, Apologia (…), 1580.

b. Teksten over andere vrijdenkers:


Werk in uitvoering

Het project Coornhert Correspondentie, een samenwerking van het Huygens Instituut en de Coornhert Stichting, brengt al het briefmateriaal ten behoeve van onderzoek onder in een databank (uitvoerders: dr. R. Buning & mr.dr. J. Gruppelaar). 

Bladzijde uit brief van Dirk Volkertsz. Coornhert aan Abraham Ortelius, 15 juli 1578 (collectie Koninklijke Bibliotheek, zie website).

 

Logo Coornhert Stichting footer